Computer Space Neden Önemli? İlk Ticari Salon Oyununun Hikâyesi

Stanford'da bir Spacewar! oyunu

Bushnell, Utah Üniversitesi'nde elektrik mühendisliği okurken bir eğlence parkının oyun bölümünde çalışmış, elektromekanik salon makinelerinin nasıl para kazandırdığını yakından görmüştü. Mezun olduktan sonra Kaliforniya'da kayıt teknolojileri üreten Ampex'te mühendis oldu. Bu dönemde Stanford Üniversitesi'nin yapay zekâ laboratuvarında Spacewar! oynadı ve oyunun bir salon makinesi olarak çok tutulacağına inandı.

Sorun maliyetti. Spacewar!'ın çalıştığı bilgisayarlar on binlerce dolar ediyordu. 1970 baharında Bushnell, yaklaşık 4.000 dolara satılan Data General Nova'nın reklamını gördü ve tek bir bilgisayara birden fazla ekran ile jeton yuvası bağlayarak işi kârlı hâle getirebileceğini düşündü. Ampex'teki oda arkadaşı Ted Dabney'ye Stanford'daki oyunu gösterdi ve ikisi birlikte bir prototip tasarlamaya karar verdi. Bushnell dijital tarafa, analog devreler ve güç kaynakları konusunda deneyimli Dabney ise donanıma yatkındı.

Bilgisayarsız bir bilgisayar oyunu

Nova planı tutmadı: bilgisayar, birden fazla oyunu aynı anda çalıştırıp ekranları yeterince hızlı yenilemeye güç yetiremiyordu. 1970'in sonunda Bushnell projeyi bırakmayı düşündü. Sonra kritik fikir geldi: ekrandaki görüntüyü bir bilgisayar yerine doğrudan özel devrelerle üretmek. Ocak 1971'de ikili ekranda hareket eden bir noktayı çalıştırmıştı. Kısa süre sonra Nova'yı tamamen devreden çıkarıp oyunun tüm işlevlerini özel donanıma yaptırmanın çok daha ucuz olacağını fark ettiler.

Bu tercih bir bedel de getirdi. Özel devreler, merkezdeki yıldızın çekim kuvvetini ve iki oyunculu düelloyu hesaplayamıyordu. Oyun bu yüzden tek kişilik hâle geldi: oyuncu bir roketi yönetiyor, makinenin kontrol ettiği iki uçan daireye karşı savaşıyordu. Proje bir süre Cosmic Combat adıyla anıldı. İkili, 1971 başında ortaklıklarını Syzygy Engineering adıyla resmîleştirdi.

Nutting ile üretim ve ilk testler

Büyük salon makinesi üreticileri Chicago'daydı ve iki mühendisin onlara ulaşması kolay değildi. Bushnell sonunda Mountain View'daki Nutting Associates ile anlaştı; 1966'da Computer Quiz adlı bir bilgi yarışması makinesiyle kurulan şirket yeni bir başarı arıyordu. Ağustos 1971'de oyun, Stanford'a yakın Menlo Park'taki Dutch Goose barında denendi ve iyi karşılandı. Ekim ayında Music Operators of America fuarında dağıtımcılara tanıtıldı. Nutting, büyük bir başarı bekleyerek 1.500 adetlik bir ilk üretim siparişi verdi.

Oyunun görünümü de alışılmadıktı. Bushnell, ilk prototipin ahşap kasasının yerine fütüristik görünümlü, kıvrımlı bir fiberglas kabin tasarladı; kabini bir yüzme havuzu üreticisi imal etti. Oyuncu roketi saat yönünde ve tersine döndürüyor, itiş veriyor ve füze atıyordu. Bir tur, operatörün ayarına göre 60 ile 150 saniye arasında sürüyor, varsayılan olarak 90 saniyeydi. Oyuncu süre sonunda makineden fazla puan toplamışsa ekranın siyah beyaz renkleri ters dönüyor ve bedava bir tur başlıyordu.

Galaxy Game ile ilk unvan tartışması

Aynı yıl Stanford'da Bill Pitts ve Hugh Tuck, Spacewar!'ın sadık bir uyarlaması olan Galaxy Game'i hazırlıyordu. Bu makine harici bir PDP-11 bilgisayarına bağlıydı ve prototipin maliyeti 20.000 dolar civarındaydı. Bu nedenle jetonlu ilk video oyunu sorusunda Galaxy Game'in adı da anılır; ancak Computer Space'in saha testi daha önce yapıldı ve seri üretilip satılan ilk salon video oyunu Computer Space oldu. Pitts ve Tuck, kendi oyunlarını Spacewar!'a daha sadık buluyordu; Bushnell ve Dabney ise karşı tarafın gözden kaçırdıkları ucuz bir çözüm bulmadığını görüp rahatlamıştı.

Ölçülü bir başarı

Computer Space, 1972'nin ortasına kadar 1.000'den fazla kabin sattı; toplam satışın 1.300 ile 1.500 arasında olduğu tahmin edilir. Bu, salon video oyunlarının geleceğine dair inancı doğrulayan ama Nutting'in umduğu kadar büyük olmayan bir sonuçtu. Bushnell, oyunun üniversite kampüslerine yakın yerlerde iyi iş çıkardığını, sıradan barlarda ise müşterilerin karmaşık kontrolleri çözmeye pek hevesli olmadığını gözlemledi. Bu ders, bir sonraki oyunun son derece basit olmasında etkili oldu.

Bushnell ve Dabney Haziran 1972'de Nutting'den ayrıldı ve Syzygy'yi Atari adıyla şirketleştirdi. Bir sonraki salon oyunları Pong'du. Nutting ise 1973'te ikiliden bağımsız olarak iki oyunculu bir Computer Space sürümü çıkardı.

Tarih çizelgesi

• 1970 — Bushnell ve Dabney, Nova tabanlı bir Spacewar! salon makinesi üzerinde çalışıyor.

• 1971 — Ocakta özel donanım fikri işe yarıyor, ağustosta Dutch Goose'ta test, ekimde fuar tanıtımı.

• 1971 — Stanford'da Galaxy Game gösteriliyor.

• 1972 — Satışlar 1.000 kabini geçiyor; haziranda Atari kuruluyor, ardından Pong çıkıyor.

• 1973 — Nutting iki oyunculu sürümü üretiyor.

Bugüne etkisi

Computer Space, Pong kadar etkili olmadı ama bir şablon ortaya koydu: araştırma bilgisayarlarında doğmuş bir oyunu, özel donanımla ucuzlatıp jetonlu bir eğlence ürününe dönüştürmek. Önceki elektromekanik salon makinelerinden ödünç alınan terimler ve tasarım alışkanlıkları da sonraki video oyunlarına taşındı. Kısacası salon oyunlarının ticari hikâyesi bu fiberglas kabinle başlar.

Bushnell ve Dabney'nin ardından kurduğu Atari'nin erken dönemini bugün Steam'deki Atari 50 derlemesi ve onun The Wider World of Atari eki üzerinden keşfedebilirsiniz. Bu ek, erken salon oyunlarından ev yapımı oyunlara uzanan yeni bir zaman çizelgesi ve Al Alcorn'un Breakout'un yapılışını anlattığı bir video bölümü içeriyor.

Sık sorulan sorular

İlk salon video oyunu hangisidir?

Seri üretilip satılan ilk salon video oyunu 1971 tarihli Computer Space'tir; aynı yıl Stanford'da gösterilen Galaxy Game ise tek bir prototip olarak jetonlu ilk video oyunu adayları arasında anılır.

Computer Space'i kim yaptı?

Oyunu Nolan Bushnell ve Ted Dabney Syzygy Engineering adıyla tasarladı, Nutting Associates üretip sattı; ikili daha sonra Atari'yi kurdu.

Computer Space neden çok satmadı?

Oyunun kontrolleri dönemin sıradan bar müşterileri için karmaşık bulundu; kampüs çevresinde iyi iş yapan makine, genel pazarda Pong gibi basit bir oyunun yakaladığı ilgiyi görmedi.

Kaynak: Wikipedia