İlk Easter Egg Hangisi? Atari Adventure ve Warren Robinett'in Gizli Odası

Adı yazılmayan geliştiriciler

1970'lerin sonunda Atari, oyunlarının kutusunda ya da ekranında geliştiricilerin adına yer vermiyordu. Şirketin gerekçesi, rakiplerin yetenekli programcıları tanıyıp transfer etmesini önlemekti. Sonuç olarak bir oyunu tek başına tasarlayıp kodlayan biri, ürün milyonlarca kişiye ulaşsa bile adı hiçbir yerde geçmeden kalıyordu.

Warren Robinett da bu programcılardan biriydi. Stanford'daki yapay zekâ laboratuvarında metin tabanlı Colossal Cave Adventure'ı oynamış ve bu tür bir maceranın grafiklerle anlatılmasının harika olacağını düşünmüştü. Bunu yalnızca 4 KB'lık bir kartuş belleği ve 128 bayt RAM ile, üstelik tek bir joystick kumandasıyla yapmak zorundaydı. Metin oyunlarındaki onlarca komut, birkaç basit harekete indirgendi. Sonuç, aksiyon-macera türünün ilk örneklerinden biri sayılan bir oyun oldu. Adventure'ı 1978 yazında tasarlamaya başladı, yıl sonuna doğru ikinci bir prototip çıkardı ve oyunu Haziran 1979'da tamamlayıp kaynak kodunu teslim etti. Kendi anlatımına göre yılda yaklaşık 22.000 dolar maaş alıyordu ve oyunun satışlarından telif payı almıyordu. Oysa Adventure sonunda bir milyonu aşkın kopya satacak, Atari 2600'ün en çok satan oyunlarından biri olacaktı.

Robinett'in çözümü sessiz bir protestoydu. Oyunun içine, yalnızca çok meraklı bir oyuncunun bulabileceği bir oda yerleştirdi. Odanın içinde tek bir şey yazıyordu: Created by Warren Robinett, yani "Warren Robinett tarafından yaratıldı."

Gizli odaya nasıl giriliyordu?

Adventure, ekranda küçük bir kareyi yöneterek kaleler, labirentler ve ejderhalar arasında kutsal kadehi aradığınız bir oyundu. Gizli oda ise birkaç adımlık, oldukça kurnaz bir yolla açılıyordu:

1. Oyunu ikinci ya da üçüncü zorluk seviyesinde başlatmak,

2. Kara Kale'nin yeraltı mahzenlerinde, duvarla aynı renkte olduğu için neredeyse görünmeyen tek piksellik gri noktayı bulmak,

3. bu noktayı ve en az iki başka eşyayı Altın Kale'nin altındaki koridorun doğu ucuna taşımak,

4. duvarın titreşmeye başladığını görüp içinden geçmek.

Ekranda ne kadar çok nesne olursa Atari 2600'ün sınırlı donanımı o kadar zorlanıyor ve duvar titreşiyordu. Robinett bu teknik zaafı, kapıyı açan anahtara dönüştürmüştü. Tek piksellik bir noktayı aramak kimsenin aklına gelmeyeceği için sırrın uzun süre saklı kalacağını düşünüyordu.

15 yaşındaki bir oyuncunun mektubu

Oyun 1980 baharında, Mart ayında piyasaya çıktığında Robinett artık Atari'de çalışmıyordu. Kısa süre sonra Salt Lake City'den Adam Clayton adlı 15 yaşında bir oyuncu, gizli odayı bulduğunu anlatan bir mektupla Atari'ye yazdı. Şirket kodu inceletti ve mesajın gerçekten orada olduğunu doğruladı.

Mesajı kaldırmak için yeni bir ROM yongası üretmek gerekiyordu ve bunun maliyeti yaklaşık 10.000 dolar olarak hesaplandı. Atari'nin tüketici bölümünde yazılım geliştirmeden sorumlu Steve Wright başka bir öneri getirdi: Mesaj kalsın, hatta oyunculara aranacak bir sürpriz olarak sunulsun. Wright, bu gizli içerikleri Paskalya'da çocukların aradığı saklanmış yumurtalara benzetti. Easter egg teriminin oyunlarda yaygınlaşması böyle başladı ve Atari bu tür sürprizleri ilerleyen oyunlarda bilinçli bir politika hâline getirdi.

Peki gerçekten ilk miydi?

Uzun yıllar boyunca Adventure'ın ilk easter egg olduğu kabul edildi. Ancak araştırmacılar ve oyun tarihçileri daha eski örnekleri gün yüzüne çıkardı:

• Moonlander (1973) Ay'a iniş temalı bu oyunda yatay olarak uzağa uçtuğunuzda bir McDonald's restoranı belirir. Yanına inerseniz astronot restorana uğrar. Bilinen en eski oyun easter egg'i olarak gösterilir.

• Starship 1 (1977) Programcı Ron Milner'ın, kontrolleri doğru sırayla kullanınca ekranda beliren gizli bir selamlama mesajı. Bu mesaj 2017'ye kadar kamuoyuna duyurulmamıştı.

• Video Whizball (1978) Fairchild Channel F için çıkan bu oyunda, belirli ayarlarla programcı Bradley Reid-Selth'in adı ekrana gelir. Adventure'dan önce çıktığı için sık sık "gerçek ilk" olarak anılır.

Yani doğru ifade şu olur: Adventure ilk easter egg değil, ama terimin doğduğu ve en çok tanınan erken örnek. Starship 1 örneği yalnızca birkaç yıl önce ortaya çıktığı için daha eski, henüz bilinmeyen örneklerin olması da mümkün. Üstelik bazı tarihçiler Video Whizball'daki mesajın görülmesi için ek bir işlem gerektiğini, bu yüzden tanıma tam uymayabileceğini tartışıyor. "İlk" unvanı bu nedenle hâlâ tanımın nasıl yapıldığına bağlı.

Bir piksellik mirası

Robinett'in gizli odası, yazılımların arkasında bir insan olduğunu hatırlatan küçük ama etkili bir jestti. Sonraki on yıllarda geliştirici imzaları, gizli odalar ve ekip fotoğrafları neredeyse bir gelenek hâline geldi. Bugün oyuncuların her yeni oyunda easter egg araması da bu jestin uzak bir yansıması.

Robinett'in kendi yolu da ilginçti. Atari'den ayrıldıktan sonra 1980'de The Learning Company'yi kurdu ve Apple II için Rocky's Boots ile Robot Odyssey gibi eğitici oyunlar üzerinde çalıştı. İlerleyen yıllarda NASA ve Kuzey Carolina Üniversitesi için sanal gerçeklik projelerinde yer aldı. Yani kendi adını bir odaya saklayan programcı, sonunda adını herkesin bildiği bir kariyer yaptı.

Adventure'ın gizli odası popüler kültürde de yerini aldı. Ernest Cline'ın 2011 tarihli romanı Ready Player One'da, sanal bir dünyanın büyük ödülüne giden son anahtar doğrudan bu easter egg'e gönderme yapar ve 2018'deki film uyarlaması bu sahneyi beyaz perdeye taşıdı. Oyunun kendisi de bugün Atari'nin klasik oyun derlemelerinde yer aldığı için gri noktayı arama deneyimini yeniden yaşamak mümkün.

• Efsane Adventure dünyanın ilk easter egg'ini barındırır. Gerçek: Daha eski örnekler biliniyor. Adventure, terimin ilk kullanıldığı oyun.

• Efsane Atari mesajı fark edip hemen kaldırdı. Gerçek: Kaldırmanın maliyeti yüzünden mesaj oyunda bırakıldı.

Sık sorulan sorular

Oyun tarihindeki ilk easter egg hangisi?

Bilinen en eski örnek 1973 yapımı Moonlander'daki gizli McDonald's'tır; Adventure ise "easter egg" teriminin ilk kullanıldığı ve en çok tanınan erken örnektir.

Warren Robinett adını neden gizledi?

Atari geliştirici adlarını oyunlarda yayımlamadığı ve Robinett satışlardan telif almadığı için, emeğinin görünür olmasını istedi.

Adventure'daki gizli odayı kim buldu?

Salt Lake City'de yaşayan 15 yaşındaki Adam Clayton, odayı bulduğunu Atari'ye mektupla bildirdi.

Easter egg terimini kim buldu?

Atari'nin tüketici bölümünde yazılım geliştirme direktörü olan Steve Wright, gizli mesajı Paskalya yumurtası avına benzeterek bu adı yaygınlaştırdı.

Kaynak: Wikipedia