Jerry Lawson Kimdir? Oyun Kartuşunu Yaygınlaştıran Mühendisin Hikâyesi

Bu yazıda Lawson'ın Fairchild'daki yıllarını, Channel F'nin neden önemli olduğunu ve kurduğu Video Soft şirketini anlatıyoruz.

Radyo amatörlüğünden Silikon Vadisi'ne

New York'ta büyüyen Lawson, gençliğinde amatör radyo lisansı aldı, kendi istasyonunu kurdu ve televizyon tamir ederek para kazandı. Queens College ve City College of New York'ta okudu ancak diplomasını tamamlamadı. Bu uygulamalı elektronik birikimi, onu 1970'te Fairchild Semiconductor'a taşıdı; şirketin satış biriminde uygulama mühendisliği danışmanı olarak işe başladı.

Lawson bu dönemde Steve Jobs ve Steve Wozniak gibi isimlerin de bulunduğu Homebrew Computer Club'ın üyesiydi. Yani kişisel bilgisayar devriminin doğduğu ortamın tam içindeydi.

Demolition Derby: Mikroişlemcili erken bir oyun

Lawson, Fairchild'dayken garajında Demolition Derby adlı jetonlu bir oyun yaptı. 1975 başında tamamlanan oyun, Fairchild'ın yeni F8 mikroişlemcisini kullanıyordu ve mikroişlemciyle çalışan en erken oyunlardan biri olarak kabul edilir. Oyun ticari olarak hiç çıkmadı ama Fairchild yönetiminin dikkatini çekti. The Strong National Museum of Play'in arşivine göre bu proje, Lawson'ın şirketin video ürünleri bölümünün başına getirilmesinin yolunu açtı.

Fairchild Channel F (1976)

1970'lerin ortasında Lawson, Fairchild'ın video oyun biriminde baş donanım mühendisi ve mühendislik ile pazarlama direktörü oldu. O yıllarda ev oyun sistemlerinin çoğunda oyunlar donanıma gömülüydü; cihazı aldığınızda içindeki oyunlarla yetinmek zorundaydınız. Fairchild, Alpex adlı şirketten lisansladığı teknolojiyi kullanarak oyunları ayrı kartuşlarda satmayı planladı.

Lawson ve ekibinin katkısı bu fikri gerçek bir tüketici ürününe çevirmekti. Kartuşların konsola defalarca takılıp çıkarılabilmesi, kullanıcıyı elektrik çarpması riskine sokmaması ve uzun süre dayanması gerekiyordu. Kasım 1976'da çıkan Channel F, The Strong'un ifadesiyle her oyun için ayrı programlanabilir kartuş kullanan ilk ev video oyun sistemi oldu.

• Değiştirilebilir kartuşlar sayesinde oyuncular zamanla kendi oyun kütüphanelerini oluşturabildi.

• Konsol üreticileri için oyun satışı ayrı bir gelir kaynağına dönüştü.

• Lawson'ın tasarladığı sekiz yönlü kumanda, sistemin dikkat çeken parçalarından biriydi.

• Channel F, ev konsollarında duraklatma (pause) düğmesine yer veren ilk sistem olarak anılır.

Atari 2600 ve rekabet

Channel F ticari olarak büyük bir başarı yakalayamadı. Bir yıl sonra, 1977'de çıkan Atari 2600 aynı kartuş yaklaşımını çok daha geniş kitlelere taşıdı ve pazarın lideri oldu. Ancak bu, Lawson'ın katkısını küçültmez; tam tersine, kartuş modelinin bir sonraki on yılın standardı olacağını kanıtladı. Atari'nin Channel F'yi takip etmek için kendi konsolunu hızlandırdığı da Atari tarihinde sık anlatılan bir ayrıntıdır.

Video Soft dönemi

Lawson 1980'de Fairchild'dan ayrıldı ve kısa süre sonra Video Soft'u kurdu. The Strong, şirketi büyük olasılıkla Afro-Amerikan bir girişimciye ait bilinen en eski video oyun geliştirme şirketi olarak tanımlar. Şirketin kuruluş yılı kaynaklarda 1980 ile 1982 arasında farklı verilir. Video Soft, Atari 2600 için yazılım ve danışmanlık işleri yaptı, özel gözlüklerle oynanan deneysel üç boyutlu oyunlar üzerinde çalıştı ve 1984'te 2600 için Color Bar Generator adlı bir test kartuşu yayımladı. 1983 krizinin ardından sektördeki daralma şirketin kapanmasında etkili oldu.

Lawson sonraki yıllarda danışmanlık yaptı ve 1990'larda Stanford Üniversitesi'nde havacılık ve uzay mühendisliği öğrencilerine mentorluk etti.

Geç gelen tanınma ve miras

• Mart 2011 — Uluslararası Oyun Geliştiricileri Derneği (IGDA), kartuş konseptindeki öncü çalışmaları nedeniyle Lawson'ı onurlandırdı.

• 2019 — Independent Games Festival'de ölümünden sonra ID@Xbox Gaming Heroes ödülü verildi.

• 2020 — Netflix'in oyun tarihi belgeseli High Score'un ilk bölümünde hikâyesi anlatıldı.

• 2021 — University of Southern California ve Take-Two Interactive, onun adına Gerald A. Lawson Fund'ı kurdu.

• 1 Aralık 2022 — Google, doğum gününde Lawson'a adanmış etkileşimli bir Doodle yayımladı.

The Strong National Museum of Play, Rochester'daki World Video Game Hall of Fame bölümünde Lawson'a ayrılmış kalıcı bir sergiye ve onun mesleki belgelerinden oluşan bir arşive ev sahipliği yapıyor.

Lawson'ın Homebrew Computer Club yıllarına ait ilginç bir ayrıntı, Steve Wozniak ile Fairchild'daki bir pozisyon için iş görüşmesi yapmış ama onu işe almamış olmasıdır. 2022'deki Google Doodle ise yalnızca bir anma değildi; kullanıcıların kendi küçük oyunlarını yapıp düzenleyebildiği ve paylaşabildiği bir araç olarak tasarlanmıştı. Bu da Lawson'ın “oyunu cihazdan ayırma” fikrine uygun bir saygı duruşuydu.

Bugüne etkisi

Oyunları donanımdan ayırıp ayrı bir ürün olarak satma fikri, kartuştan diske, oradan dijital mağazalara uzanan bütün dağıtım modellerinin temelidir. Bugün bir konsola yeni oyun indirdiğinizde ya da kütüphanenize oyun eklediğinizde, Channel F'nin 1976'da ortaya koyduğu “tek cihaz, sınırsız oyun” anlayışının devamını yaşıyorsunuz. Lawson'ın hikâyesi, sektörün öncülerinin uzun süre yeterince tanınmadığını da hatırlatıyor.

Sık sorulan sorular

Oyun kartuşunu Jerry Lawson mı icat etti?

Değiştirilebilir ROM kartuşu teknolojisini ilk geliştiren Alpex'ti. Lawson ve ekibi bu teknolojiyi geliştirip dayanıklı ve güvenli bir tüketici ürününe dönüştürdü; bu yüzden kartuşun babası olarak anılır.

Fairchild Channel F ne zaman çıktı?

Channel F, Kasım 1976'da çıktı ve her oyun için ayrı programlanabilir kartuş kullanan ilk ev video oyun sistemi oldu.

Jerry Lawson'ın kurduğu şirket hangisi?

Lawson, Fairchild'dan ayrıldıktan sonra Atari 2600 için yazılım geliştiren Video Soft'u kurdu. Şirket 1980'lerin ortasında kapandı.

Kaynak: The Strong National Museum of Play