Konami Kodu Nedir? Yukarı Yukarı Aşağı Aşağı Şifresinin Gerçek Hikâyesi

Kod nasıl doğdu?

1980'lerin ortasında Konami, atari salonlarında başarılı olan uzay nişancı oyunu Gradius'u Nintendo'nun ev konsoluna taşımaya karar verdi. Bu uyarlamayı yapan isimlerden biri Kazuhisa Hashimoto'ydu. Hashimoto, oyunu test ederken zorluğun çok yüksek olduğunu fark etti. Her denemede baştan başlamak ve güçlendirmeleri tek tek toplamak, test sürecini neredeyse işkenceye çeviriyordu.

Çözümü basitti: Oyun duraklatıldığında belirli bir tuş dizisi girilirse geminin tüm güçlendirmeleri bir anda açılacaktı. Böylece Hashimoto, oyunun ileri bölümlerini hızlıca deneyebiliyordu. Kodun oyunun piyasaya çıkan sürümünde nasıl kaldığına dair farklı anlatımlar var. Yaygın anlatıma göre ekip, kodu çıkarmayı unuttu. Başka bir anlatıma göre ise kodu çıkarmanın yeni hatalara yol açabileceği endişesiyle onu yerinde bırakmayı tercih ettiler. İki durumda da sonuç aynı: Şifre, oyuncuların eline geçti.

Gradius'ta kodun etkisi, Contra'daki kadar tek boyutlu değildi. Oyuncu, normalde düşmanları yok ederek tek tek biriktirdiği silah güçlendirmelerini ve geminin bir süre hasara dayanmasını sağlayan korumayı bir anda elde ediyordu. Yani kod, oyunu kolaylaştıran bir "bedava can" hilesinden çok, ileri bölümlere hazır başlamanın kısayoluydu. Bu küçük fark, kodun asıl amacının oyuncuları değil test ekibini rahatlatmak olduğunu da gösteriyor.

Contra ile gelen şöhret

Konami kodu Gradius'ta ortaya çıksa da onu bir kuşağın ortak hafızasına kazıyan oyun Contra oldu. 1988'de Kuzey Amerika'da NES için çıkan bu acımasız aksiyon oyununda kod, oyuncunun can sayısını 30'a çıkarıyordu. Tek vuruşta ölünen, tekrar denemenin sinir bozucu olduğu bir oyunda bu, birçok çocuk için oyunun sonunu görebilmenin tek yoluydu.

Kodun bu kadar hızlı yayılması da dönemin şartlarıyla ilgili. İnternetin olmadığı bir çağda şifre; arkadaştan arkadaşa, oyun dergilerinden okul koridorlarına aktarılan bir sırdı. Bu nedenle Kuzey Amerika'da kod uzun süre "Contra kodu" ya da "30 can kodu" adıyla da anıldı.

Konami kodu hangi oyunlarda çalışır?

Yaygın bir yanılgı, kodun her Konami oyununda ya da her eski oyunda çalıştığı yönünde. Bu doğru değil. Kod pek çok Konami oyununda kullanıldı ama her oyunda yoktu; bazı oyunlarda ise farklı bir tuş dizisiyle benzer bir etki elde ediliyordu. Örneğin Contra'nın devamı Super C'de daha fazla can için başka bir dizi kullanılıyordu.

Kodun izlerini taşıyan ya da ona göndermede bulunan bazı yapımlar şunlar:

• Gradius ve Contra Kodun doğduğu ve ünlendiği iki oyun.

• Konami serileri Castlevania, Metal Gear, Dance Dance Revolution ve Teenage Mutant Ninja Turtles oyunlarında kodun farklı varyasyonları ya da göndermeleri yer aldı.

• BioShock Infinite Kodun bir varyasyonu, oyunun en zor seviyesi olan "1999 Mode"u erkenden açıyordu.

• Fortnite 2019'daki ünlü kara delik etkinliği sırasında kod, ekranda gizli bir mini oyunun açılmasını sağladı.

• Diğerleri League of Legends ve Rocket League gibi oyunlarda da koda yapılan göndermeler bulunuyor.

Oyunların dışına taşan bir şifre

Konami kodu, belki de oyun dünyasının dışında en çok tanınan hile şifresi. Yıllar içinde birçok web sitesi ve uygulama, onu gizli bir sürpriz olarak kullandı. 2009'da ESPN'in sitesinde kodu girenler ekranda tek boynuzlu atlar gördü; 2014'te Google'ın bir uygulamasında benzer bir sürpriz yer aldı. Kanada Merkez Bankası'nın hatıra banknotuna ayrılmış bir sayfa ve Opera tarayıcısının gizli ayarları da bu listede.

Kod; filmlerde, müzik eserlerinde, oyuncaklarda ve tişörtlerde de karşımıza çıkıyor. Profesyonel güreşçi Xavier Woods'un oyun kanalının adı bile kodun ilk adımlarından geliyor. Bugün birçok yazılım geliştiricisi, kendi sitelerine Konami kodunu eklemeyi küçük bir gelenek olarak sürdürüyor.

Hile kodlarının altın çağı

Konami kodunun bu kadar sevilmesini, dönemin oyun kültürü içinde düşünmek gerekiyor. 1980'ler ve 1990'lar, hile kodlarının altın çağıydı. Geliştiriciler test sürecini hızlandırmak için oyunlara gizli kısayollar ekliyor, bunların bir kısmı da son sürümde kalıyordu. Oyun dergileri her ay yeni şifreler yayımlıyor, okurlar bu sayfaları defterlere geçiriyordu.

O yıllarda oyunlar bugünküne göre çok daha zordu ve kayıt sistemi çoğu zaman yoktu. Bir oyunu bitirmek, saatlerce aynı bölümü tekrar etmek demekti. Bu yüzden bir hile kodu, oyunun gizli bir köşesini açmanın ötesinde, onu sonuna kadar görebilmenin de anahtarıydı. Konami kodunu diğerlerinden ayıran şey ise ritmi ve hatırlanma kolaylığıydı: Bir kez öğrenen, onu bir daha unutmuyordu.

Kazuhisa Hashimoto'nun ardından

Kodun yaratıcısı Kazuhisa Hashimoto'nun vefatı, Şubat 2020'de Konami tarafından duyuruldu. Haber, dünyanın dört bir yanındaki oyuncular arasında büyük yankı uyandırdı. Pek çok kişi, sosyal medyada kodu yazarak ya da çocukluklarında Contra'yı bitirmelerini sağlayan 30 canı hatırlayarak Hashimoto'yu andı. Kendi işini kolaylaştırmak için eklediği küçük bir kısayolun, onlarca yıl sonra milyonlarca kişinin ortak kültürünün parçası olacağını tahmin etmesi zor olurdu.

Efsane mi, gerçek mi?

• Kod ilk kez Gradius'ta mı kullanıldı? Evet, 1986'daki ev konsolu sürümünde.

• Contra'da 30 can veriyor mu? Evet, NES sürümünde kodun en bilinen etkisi bu.

• Her oyunda çalışıyor mu? Hayır. Pek çok oyunda karşılığı yok; bazı oyunlarda ise farklı diziler kullanılıyor.

• Kod bilerek mi bırakıldı? Kesin değil. Unutulduğu da, hata riskinden ötürü bırakıldığı da anlatılıyor.

Klasik Contra oyunlarını bugün PC'de denemek isterseniz, Konami'nin 2019'da yayımladığı Contra Anniversary Collection serinin klasik oyunlarını tek pakette sunuyor. Kodu kendi parmaklarınızla denemek, bu efsaneye en yakın deneyim olabilir.

Sık sorulan sorular

Konami kodu nasıl girilir?

Kumandada sırasıyla yukarı, yukarı, aşağı, aşağı, sol, sağ, sol, sağ, B ve A tuşlarına basılır. Bazı oyunlarda sonuna Start veya Select eklenir; kodun girileceği an da oyundan oyuna değişir.

Konami kodunu kim buldu?

Kod, Konami'de çalışan Kazuhisa Hashimoto tarafından 1986'da Gradius'un ev konsolu uyarlamasını test ederken oluşturuldu.

Konami kodu Contra'da ne işe yarar?

1988'de Kuzey Amerika'da çıkan NES sürümünde kod, oyuncuya 30 can verir. Bu yüzden "30 can kodu" olarak da bilinir.

Konami kodu her oyunda çalışır mı?

Hayır. Kod birçok oyunda yer aldı ya da gönderme olarak kullanıldı ama her oyunda bulunmaz; bazı oyunlarda benzer etkiler farklı tuş dizileriyle sağlanır.

Kaynak: ESPN