Spacewar! Nasıl Doğdu? MIT'nin PDP-1'inden Yayılan Uzay Düellosu

Yeni bir bilgisayar, yeni bir gösteri arayışı

Eylül 1961'de MIT'nin elektrik mühendisliği binasına bir PDP-1 kuruldu. Bu bilgisayar, delikli şerit okuyucusunun yanında bir katot ışınlı ekrana da sahipti. Kurulumdan önceki yaz, Steve Russell, Martin Graetz ve Wayne Wiitanen makinenin yeteneklerini etkileyici biçimde gösterecek bir program düşünmeye başladı. Üçlü, Graetz ile Wiitanen'in oturduğu sokağın adından esinlenerek kendilerine şakayla Hingham Enstitüsü diyordu.

Fikir, iki boyutlu bir düzlemde manevra yapan uzay gemileri oldu. Russell, E. E. Doc Smith'in Lensman bilimkurgu romanlarındaki uzay kovalamacalarından etkilenmişti. Üçlü programın üç ilkeye uymasını istedi: bilgisayarın kaynaklarını olabildiğince kullanmak, her oynanışta farklı ve ilginç olmak, ve gerçekten bir oyun olarak eğlendirmek.

Russell'ın bahaneleri ve ilk sürüm

Russell başlangıçta oyunu kendisi yazmaya hevesli değildi ve gemilerin yörüngesi için gereken trigonometri rutininin eksikliğini bahane ediyordu. Tech Model Railroad Club üyesi Alan Kotok, DEC'ten bu rutini içeren bir şeridi alıp Russell'a getirince bahane ortadan kalktı. Russell kodlamaya 1961'in sonunda, ekran kurulduğu sıralarda başladı. Ocak 1962'nin sonunda hareket eden bir nokta, şubatta dönebilen gemilerle oynanabilir bir sürüm vardı. İlk sürüm yaklaşık 200 saatlik bir emekle PDP-1'in assembly dilinde yazıldı.

Oyunda iki gemi vardı: iğne ve kama. Gemiler sınırlı yakıt ve torpidoya sahipti, itiş bırakılsa bile hareket etmeye devam ediyordu. Ekranın bir kenarından çıkan gemi diğer kenardan geri giriyordu.

Ortak emekle büyüyen oyun

MIT'deki programcı topluluğu programları serbestçe paylaşıp geliştirmeyi doğal karşılıyordu ve Spacewar! bu ortamda büyüdü. Peter Samson, rastgele yıldız arka planını beğenmeyip gerçek yıldız haritalarına dayanan ve yavaşça kayan bir gökyüzü yazdı; PDP-1'in pahalılığına gönderme yapan adı Expensive Planetarium oldu. Dan Edwards, merkezdeki yıldızın çekim kuvvetini ekledi; bunu yapabilmek için çizim kodunu hızlandırması gerekti. Graetz ise tehlikeli anlarda gemiyi rastgele bir noktaya ışınlayan hiperuzay özelliğini yazdı.

Bilgisayarın ön panelindeki anahtarlarla oynamak hem zahmetliydi hem de oyunculardan birini ekranın yanına sıkıştırıyordu. Bob Saunders, Mart 1962'de bilgisayardan ayrı bir kumanda kutusu yaptı; bu, erken dönem oyun kollarının bilinen örneklerinden biridir. Computer History Museum, oyunun saniyede 100.000'den fazla hesaplama gerektirdiğini ve DEC'in onu bilgisayarın gücünü göstermek için kullandığını aktarır.

MIT'den diğer kurumlara

Oyun Nisan 1962'deki MIT bilim açık gününde gösterildi ve öyle sevildi ki laboratuvar, oynamayı öğle arası ve mesai sonrasıyla sınırlamak zorunda kaldı. Topluluğun üyeleri Stanford gibi başka kurumlara ve DEC'e geçtikçe oyunu da yanlarında götürdüler. Ancak yayılmanın bir sınırı vardı: PDP-1'in fiyatı 120.000 dolardı ve yalnızca 53 adet satıldı. Yine de oyun sonraki yıllarda başka bilgisayarlara uyarlandı; bilgisayar bilimci Alan Kay'in, bir bilgisayara grafik ekran bağlanan her yerde Spacewar!'ın kendiliğinden filizlendiğine dair sözü sık sık alıntılanır.

Kurumdan kuruma değişen sürümler

Oyunun kaynak kodu sahiplik kaygısı olmadan paylaşıldığı için her yeni kurum kendi dokunuşunu ekledi. Sonraki on yılda ortaya çıkan sürümlerde aynı anda daha fazla gemi ve oyuncu, hiperuzay yerine görünmezlik cihazı, uzay mayınları ve hatta iki ekranda her pilotun kokpitten görüşünü canlandıran birinci şahıs bir yorum yer aldı. Bazı kurumlar Saunders'ın kumanda kutusunu da kopyaladı. Russell'ın DEC'te çalışırken ikinci elden duyduğu bir anlatıma göre şirketin teknisyenleri, yeni PDP-1'leri teslim etmeden önce donanımın her parçasını çalıştıran tek program olduğu için Spacewar!'ı bir test aracı gibi kullanıyordu; bu anlatım doğrulanmış bir şirket kaydı değil, bir hatıra olarak aktarılır.

Tarih çizelgesi

• 1961 — Russell, Graetz ve Wiitanen oyun fikrini geliştiriyor; MIT'ye PDP-1 kuruluyor.

• 1962 — Şubatta ilk oynanabilir sürüm, mart ayında Saunders'ın kumandaları, nisanda MIT açık günü.

• 1963 — DEC, PDP-1 ve oyunla ilgili bir broşür yayımlıyor.

• 1971 — Oyundan esinlenen Galaxy Game ve Computer Space ortaya çıkıyor.

• 1972 — Stewart Brand'in Rolling Stone'daki yazısı oyunu geniş bir okur kitlesine tanıtıyor.

• 2007 — Spacewar!, ABD Kongre Kütüphanesi için hazırlanan en önemli on oyun listesine giriyor.

• 2018 — The Strong müzesinin Dünya Video Oyunları Şöhretler Müzesi'ne giriyor.

Bugüne etkisi

Spacewar! ticari bir ürün değildi, ama Nolan Bushnell'in Stanford'da oynadığı bu oyun, onu 1971'de Computer Space'i yapmaya yöneltti. Bushnell'in ardından kurduğu Atari ise bir sektörün temelini attı. Dönme ve itme ile yönetilen gemi, ekran kenarından geri giren nesneler ve hiperuzay gibi fikirler sonraki uzay oyunlarında da yaşadı. Wikipedia, Atari'nin 1979 tarihli Asteroids'ini de Spacewar!'dan esinlenen oyunlar arasında sayar.

Asteroids'in bugünkü yorumunu Steam'de Asteroids: Recharged olarak bulabilirsiniz; gemiyi döndürüp itiş vererek göktaşlarını parçalama fikri, PDP-1 ekranında doğan bu kontrol düzeninin uzak bir torunu gibidir.

Sık sorulan sorular

Spacewar! ilk video oyunu mu?

Hayır; daha eski aday oyunlar vardır, ama Spacewar! birden çok bilgisayar kurulumuna yayılan bilinen ilk oyun ve ticari salon oyunlarına doğrudan ilham veren oyun olarak ayrı bir yere sahiptir.

Spacewar!'ı kim yaptı?

İlk sürümü Steve Russell yazdı; fikri Martin Graetz ve Wayne Wiitanen ile birlikte geliştirdi, Peter Samson, Dan Edwards ve Bob Saunders gibi isimler de önemli eklemeler yaptı.

Spacewar! hangi bilgisayarda çalışıyordu?

Oyun, MIT'ye 1961'de kurulan DEC PDP-1 için yazıldı; daha sonra başka kurumlardaki PDP-1'lere ve farklı bilgisayarlara uyarlandı.

Kaynak: Computer History Museum